Denis Diderot - Rahibe

  Aydınlanma döneminin en önemli yazar, düşünür, eleştirmen, çevirmen ve editörlerindendir. Çeşitli türlerde yazmış, yazdığı her türde derin izler bırakmıştır. Tiyatroya burjuva dramını, romana Kaderci Jacques ve Efendisi’ni, eleştiriye salon konuşmalarını aşan yöntemleri, kitlelere ansiklopediyi sunmuş, zamanının çok ilerisindeki düşünceleriyle de yüzyıllar boyu hem sanatsal hem de bilimsel gelişmelere ilham vermiştir. Manastır yaşamının, rahibelik kurumunun genç bir rahibenin gözünden anlatıldığı bu ateşli yergi, toplumsal çevre tasviri ve kişilik çözümlemesindeki başarılarıyla öne çıkar. Diderot’nun iki yüzyılı aşkın bir süre önce sahip olduğu iç görü, gözlem kabiliyeti ve güçlü çözümlemeler de günümüzün psikanaliz çevrelerini kendisine hayran bırakacak bir derinliğe sahiptir.

Rahibe

Denis Diderot (1713-1784): Aydınlanma döneminin en önemli yazar, düşünür, eleştirmen, çevirmen ve editörlerindendir. Çeşitli türlerde yazmış, yazdığı her türde derin izler bırakmıştır. Tiyatroya burjuva dramını, romana Kaderci Jacques ve Efendisi’ni, eleştiriye salon konuşmalarını aşan yöntemleri, kitlelere ansiklopediyi sunmuş, zamanının çok ilerisindeki düşünceleriyle de yüzyıllar boyu hem sanatsal hem de bilimsel gelişmelere ilham vermiştir. Manastır yaşamının, rahibelik kurumunun genç bir rahibenin gözünden anlatıldığı bu ateşli yergi, toplumsal çevre tasviri ve kişilik çözümlemesindeki başarılarıyla öne çıkar. Diderot’nun iki yüzyılı aşkın bir süre önce sahip olduğu iç görü, gözlem kabiliyeti ve güçlü çözümlemeler de günümüzün psikanaliz çevrelerini kendisine hayran bırakacak bir derinliğe sahiptir.

Adnan Cemgil (1909-2001): İÜ Edebiyat Fakültesi’nden mezun oldu. 1939’da öğretmenliğe başladı. 1945’te B. Boran, P.N. Boratav, N. Berkes ve birçok aydınla birlikte kovuşturmaya uğradı, bakanlık emrine alındı. 1947’de devlet memurluğundan ayrıldı. Gazete ve dergilerde şiir ve denemeler yazdı, çevirmenlik yaptı.
D. Diderot, E. Zola, R. Rolland, E. Sillanpaa, H. de Balzac, A. Gramsci, J. Amado, R. Tagore’dan pek çok başyapıtı Türkçeye kazandırdı.

XVIII. yüzyıl Fransız düşünür ve yazarları arasında Denis Diderot (1713-1784), her alandaki atılımlarıyla, çağının en önde gelen temsilcisidir. “Büyük Fransız Devrimi”nin fikir öncüleri içinde Diderot, felsefe alanında, pozitif bilimlere dayanan çağdaş materyalizmin en katıksız öncüsüdür. Sanat alanında resim eleştirisini, çağdaş dramın ilkelerini yarattığı gibi, en büyük gelişmesini XIX. yüzyılda gösteren gerçekçi romanın da kurucusudur.

Çevirmen Adnan Cemgil

 

Denis Diderot

Özlü sözler, gerçeği hafızalarımıza perçinleyen keskin çivilerdir.

*

En mutlu insanlar diğer insanlara en fazla mutluluğu verenlerdir.
*
İnsanlar ikiye ayrılır; tanıdıkça büyüyenler, tanıdıkça küçülenler.
*
Seni mutlu olduğuna inandırmaya çalışan insan, sana mutlu olman için öğüt veren insandan daha değerlidir.
*
Okumasını biliyorsan, her insanın bir kitap olduğunu görebilirsin.
*
Umut geleceği hatırlama, mutluluk geçmişi unutma sanatıdır.
*
Kimse beni kendimden daha iyi tanıyamaz.
*
İnsanlar hep birinin peşinden koşarlar; ama dönüp kendi peşinden koşanlara hiç bakmazlar.
*
İnsanlar hep birinin peşinden koşarlar; ama dönüp kendi peşinden koşanlara hiç bakmazlar.
*
Sadece tutkular, büyük tutkular yükseltebilir insanı büyük işlere.

 

Denis Diderot - Düşünceler

Bir anayasanın ilk sözü, devletin başındakileri bağlamalıdır. Biz baştakiler bu yasalar değiştirir ya da çiğnersek halkın düşmanı olmuşuz demektir ve halk bize düşman olmakta haklıdır.

Boşunadır yasalar; herkesi eşit olarak bağlamıyorsa. Boşunadır yasalar; Toplumda bir tek kişi bile ceza almadan onları çiğneyebiliyorsa.

 

Ahlaksızlık ile dinsizliği birbirine karıştırmamak gerekir. Din olmadan ahlaklılık olabilir ve ahlaksızlıkla din  bir arada bulunabilir ve çoğunlukla da böyledir.

 

   Pariste Karnavale Müzesi'nde bulunan ve kapağında "İnsan derisi ile kaplıdır" yazan Fransızların ilk anayasası 

Gerçek yasacı halktan başkası olamaz. Tepeden inme yasalara halkın saygı duyduğu binde bir görülür. Ama yasaları kendi yaptı mı; kendi işi bilip yürütecek, koruyacaktır onları. Bunlar da bir kişinin sorumsuz istekleri değil; birçok insanın kendi mutlulukları, güvenlikleri üstüne birbirine danışarak vardıkları istekler olacaktır.

 

Denis Diderot "İnsan, hayatının dörtte üçünü yapamayacağı şeylerle geçirir."

Yalanın faydası bir defa içindir, gerçeğin faydası ise sonsuz ve ölümsüz.

İnsanı taş ya da kırık kalpli yapan bu dünyadan gidiyorum. Beni nereye gömerlerse gömsünler.

Güler yüzle söylenen bir yalanı bir anda yuttuğumuz halde, acı gerçeği ancak damla damla yutarız.

Felsefeye ilk adım inançsızlıktır.

Aklımız tanrının bir hediyesi ise ve inancımız hakkında aynısını varsayarsak, tanrı bize uzlaşmayan, zıt iki hediye vermiştir demek.

Adaletin aklını kaybettiği yerde felsefe susar…

Arkadaşımın kusurları hakkında sadece kendisiyle konuşurum.

Yanlış yola girdiğinde, hızlandıkça daha da kaybolursun.

Bana bazı şeylerin aklımızı aştığını söyleseler de, bu, saçmalıklara inanmama yol açmaz. Hiç şüphem yok ki aklımızı aşan şeyler var; ama aklımıza aykırı olan herşeyi ve ona zıt düşen ne varsa, cesurca reddediyorum.

İnsan bir şeyi menfaatine, karakterine, zevkine, ihtiraslarına göre ya şişirir, ya küçültür.

Hoşumuza giden yalanları avuç dolusu yutarız da, acı gerçekleri yudum yudum içeriz.

Yalnız iyilik yapmak yetmez, iyiliği incelikle de yapmak gerekir…

Felsefe sadece gerçekle uğraştığı izlenimi verir ama belkide düşlemleri dile getirir, edebiyatsa sadece düşlemlerle uğraştığı izlenimini verir ama belkide doğruyu dile getirir.